In de bijdrage van vandaag wil ik het hebben over eigen verantwoordelijkheid en integriteit bij de overheid. Ik las vanochtend dit artikel op Nu.nl. Het artikel gaat over een paar topambtenaren die bij declaraties méér dan de toegestane bedragen declareren. Helaas blijkt voor wat betreft deze (overigens nu paar!) ambtenaren weer gecontroleerd moet worden. Dat zou helemaal niet nodig moeten zijn wanneer ambtenaren ‘hun eigen verantwoordelijkheden kennen en nemen’. Ik wil het artikel graag breder trekken naar alle overheden.
We leven in een tijd waarin we tegen forse bezuinigingen zullen aankijken. Ik ben het met bezuinigingen eens. Ik heb altijd geleefd met de regel: “Je kunt nu eenmaal niet meer uitgeven dan dat er binnenkomt.” Deze regel is ook bekend onder de uitdrukking: “De tering naar de nering zetten.” Zo simpel is het! Ik ben daarnaast een democraat: D66, dus! Een democraat staat voor “je eigen verantwoording nemen”. Het is makkelijk om te kijken wat een ander heeft en dan te concluderen wat jij niet hebt. De democraat staat ook voor het teruggeven van verantwoordelijkheden aan de mens en zelfregulering. Ook daar ben ik helemaal voor: “We lossen het samen wel op!”
D66 bedoelt met “het teruggeven van verantwoordelijkheden” het teruggeven van verantwoordelijkheden aan de burger. Als de burger zijn eigen verantwoordelijkheid neemt, is er immers een kleinere overheid nodig. Dat is goed voor U en voor mij want daarmee zijn er minder ambtenaren nodig en dat scheelt dus overheidsuitgaven. Zo simpel werkt het.
Het artikel over het declaratiegedrag van topambtenaren brengt mij af en toe aan het twijfelen over “het (terug)geven van verantwoordelijkheid”. Is dat echt wel zo goed? Ik vind dat een ambtenaar een bijzondere positie in de samenleving heeft. Deze man of vrouw wordt door de samenleving aangesteld, wordt betaald door de samenleving en staat in dienst van de samenleving. Zij vormen daarmee het boegbeeld van de samenleving. Het is belangrijk dat juist zij en zij op de eerste plaats het voorbeeld geven en een rolmodel zijn voor de samenleving. Ik schrijf overigens bewust niet ‘het goede voorbeeld’, omdat niet iedereen dezelfde of de ‘juiste’ oplossing ziet voor vraagstukken. Een ambtenaar mag ook best kritisch zijn.
Het artikel in Nu.nl beschrijft ambtenaren die de regels oprekken. Helaas worden de reacties van de ministeries samengevat tot één regel, waardoor ik vind dat mijn beeld incompleet is. Desalniettemin: los van de vraag hoe de journalist de reacties precies interpreteert, komt de samenvatting ongeveer neer op: “Wij kunnen geen goede goedkopere alternatieven vinden voor onze vraagstukken”. Alvast met excuses voor het onconventionele taalgebruik: dat is BULLSHIT! Het is een slap excuus, waar simpelweg niet over is nagedacht.
Voor iemand die “de tering naar de nering zet” en kan zetten, zijn er ALTIJD goede en goedkopere alternatieven. Hoewel ik vermoed dat de gemeente Hoorn nog wel één en ander kan leren (wie niet!?), maakt de gemeente Hoorn onder andere handig gebruik van het digitale tijdperk waar we anno 2012 in leven. Het resultaat: veel ambtenaren die er ook buiten werktijd (volgens mij onbetaald!) er een schepje boven op doen en een blije en productieve indruk achterlaten. Natuurlijk gaat er dan nog wel wat fout en moet ik af en toe wat te zeuren hebben; maar het kan altijd kwalitatief goed en goedkoper! De gemeente Hoorn bewijst het.
Terug naar waar we vandaan komen: de ambtenaar als rolmodel. Los van de vraag of het declaratiegedrag van de topambtenaren juist of onjuist is, moeten ambtenaren tot op het allerlaagste niveau er goed van doordrongen zijn, dat zij een rolmodel zijn. Juist zij moeten hun integriteit beschermen. Daarmee bouwen zij respect op bij de samenleving en het voorkomt dat je een ‘controlerend apparaat’ voor een controlerend apparaat nodig hebt. Helaas blijkt voor wat betreft de (overigens nu paar!) topambtenaren weer gecontroleerd moet worden. Dat zou helemaal niet nodig moeten zijn… wanneer (Top)ambtenaren ‘hun eigen verantwoordelijkheden kennen en nemen’….
… aldus deze Democraat.



March 25th, 2012
Mickel 